Een las in een inbouwdoos lijkt klein werk, maar de verkeerde klem levert al snel een losse ader, slecht contact of een te volle doos op. Welke lasklem voor installatiedraad u nodig heeft, hangt vooral af van het soort draad, de aderdoorsnede en de beschikbare ruimte. Voor de gebruikelijke VD-draad in een woning is de keuze meestal overzichtelijk, zolang u de gegevens op de lasklem goed controleert.
Welke lasklem voor installatiedraad is geschikt?
Installatiedraad is doorgaans massieve VD-draad met een koperen kern. In woningen gaat het meestal om 1,5 mm² voor lichtgroepen en 2,5 mm² voor wandcontactdozen. Kies een lasklem die expliciet geschikt is voor massieve koperen aders in die doorsnede. De toegestane aderdoorsnede staat altijd op de verpakking of op de klem zelf vermeld.
Voor twee, drie, vijf of meer aders gebruikt u een lasklem met het juiste aantal aansluitingen. Dat klinkt logisch, maar een te grote klem is niet altijd praktisch. In een ondiepe inbouwdoos telt elke millimeter. Gebruik daarom niet meer aansluitingen dan nodig, tenzij u bewust een extra aansluitpunt wilt reserveren voor een doorverbinding.
Let ook op de functie van de las. Een nuldraad wordt met nuldraad verbonden, een schakeldraad met schakeldraad en een fasedraad met fasedraad. Een lasklem is geen vervanger voor een goed doordacht aansluitschema. Werk daarom rustig, houd de draadkleuren zichtbaar en sluit pas aan wanneer duidelijk is welke aders bij elkaar horen.
Push-in lasklem of lasklem met hendel?
Voor massieve installatiedraad is een push-in lasklem vaak de snelste keuze. U stript de ader op de voorgeschreven lengte en steekt deze tot de aanslag in de klem. De veer klemt de koperen ader vast. Dit type is compact, overzichtelijk en zeer geschikt voor standaard laswerk in centraaldozen, inbouwdozen en aftakdozen.
Een lasklem met hendel is breder inzetbaar. De hendel gaat open, u plaatst de ader en klapt de hendel dicht. Dit is handig wanneer u massieve VD-draad combineert met soepele draad, bijvoorbeeld bij een armatuur, ventilator of andere aansluiting met flexibel snoer. Ook wanneer u een verbinding later wilt aanpassen, werkt een hendelklem praktisch: de ader is zonder beschadiging weer los te nemen.
Gebruik geen standaard push-in lasklem voor soepele draad, tenzij de fabrikant nadrukkelijk aangeeft dat dit mag en onder welke voorwaarden. Soepele draad bestaat uit meerdere dunne koperdraadjes. Die vraagt om een klem die hiervoor geschikt is, of in sommige gevallen om een correcte adereindhuls. Controleer altijd de specificatie van de gekozen klem in plaats van af te gaan op hoe de draad erin lijkt te passen.
Er bestaan ook kroonstenen en schroefklemmen. Die worden nog gebruikt, maar voor veel moderne installatiewerkzaamheden zijn veerklemmen sneller en minder foutgevoelig. Bij een schroefverbinding kan een ader bij te hard aandraaien beschadigen of bij onvoldoende aandraaien los raken. Een kwaliteits-lasklem met veerdruk geeft een gelijkmatige klemming, mits de draad correct is gestript en volledig is ingestoken.
Kies op aderdoorsnede, aantal aders en toepassing
De aderdoorsnede is het eerste technische controlepunt. Veel lasklemmen voor woninginstallaties zijn geschikt voor een bereik waarin zowel 1,5 als 2,5 mm² massieve VD-draad valt. Toch is dat geen aanname die u moet doen. Kijk op de klem naar de minimale en maximale doorsnede en gebruik geen draad die buiten dit bereik valt.
Daarna bepaalt u het aantal benodigde aansluitingen. Voor een eenvoudige doorverbinding van twee draden volstaat een 2-voudige lasklem. Komt er een voeding binnen en lopen er twee draden verder, dan is een 3-voudige variant nodig. Bij het verdelen van een nuldraad of aardedraad in een centraaldoos is een 5-voudige lasklem vaak praktischer. Elke ader krijgt dan een eigen volledig aansluitpunt, zonder dat u draden onderling hoeft te twisten.
De toepassing bepaalt mede welk formaat prettig werkt. In een ruime centraaldoos is een grotere lasklem geen probleem. Achter een schakelaar of wandcontactdoos is de ruimte beperkter en zijn compacte klemmen meestal handiger. Duw de lasklemmen niet met kracht achter het schakelmateriaal. De aders moeten zonder scherpe knik liggen en het mechanisme van de schakelaar of wandcontactdoos moet vrij blijven.
Kies alleen lasklemmen die geschikt zijn voor de omgeving waarin ze worden toegepast. In een droge inbouwdoos gelden andere omstandigheden dan in een vochtige ruimte, buitenopstelling of technische ruimte. Een lasklem zelf maakt een verbinding niet automatisch vochtbestendig. Daarvoor zijn ook een geschikte lasdoos, wartels en de juiste beschermingsgraad nodig.
Zo maakt u een veilige las met VD-draad
Schakel altijd de juiste groep uit voordat u aan een elektrische installatie werkt. Controleer vervolgens spanningsloos met een geschikte tweepolige spanningstester. Alleen de schakelaar uitzetten is niet voldoende: een fout aangesloten installatie of een andere voeding kan nog steeds spanning voeren.
Knip de draad netjes af en strip precies volgens de aangegeven striplengte van de lasklem. Is de koperen kern te kort gestript, dan maakt de klem mogelijk geen volledig contact. Is de kern te lang gestript, dan kan blank koper buiten de klem zichtbaar blijven. Dat vergroot de kans op aanraking of kortsluiting in de doos.
Steek een massieve ader recht in een push-in lasklem totdat deze niet verder kan. Trek daarna licht aan de draad om te controleren of hij vastzit. Bij een hendelklem opent u eerst de hendel volledig, plaatst u de gestript ader tot de aanslag en sluit u de hendel. Controleer ook daar met een lichte trekproef of de verbinding goed klemt.
Werk de verbinding daarna rustig weg in de doos. Laat voldoende draadlengte over voor toekomstig onderhoud, maar prop geen lange lussen in een kleine inbouwdoos. Houd de lasklemmen bereikbaar via de doos of het deksel. Een las die later niet meer gecontroleerd of aangepast kan worden, maakt onderhoud onnodig lastig.
Veelgemaakte fouten bij lasklemmen
Een veelgemaakte fout is verschillende aders in één klemgat proberen te plaatsen. Elke aansluiting van een lasklem is bedoeld voor één ader, tenzij de fabrikant uitdrukkelijk iets anders voorschrijft. Twee aders in één opening kunnen slecht klemmen en horen daar niet thuis.
Ook het mengen van massieve en soepele draad zonder de juiste klem komt regelmatig voor. Gebruik in dat geval een universele lasklem met hendel, mits deze voor beide draadtypen en de gebruikte doorsneden geschikt is. Bij flexibele draad is het vooral belangrijk dat alle koperlitzen volledig in de klem zitten en er geen losse draadjes uitsteken.
Gebruik geen lasklemmen als algemene oplossing voor alle metalen geleiders. Aluminiumdraad, bijvoorbeeld, vraagt om specifiek geschikte verbindingsmiddelen en een passende werkwijze. Sluit aluminium en koper niet zomaar samen aan met een standaard lasklem. Controleer de productgegevens of laat dit door een vakman uitvoeren.
Herbruikbaarheid verschilt per type en fabrikant. Een hendelklem is vaak ontworpen om opnieuw te openen. Bij compacte push-in varianten kan loshalen de ader beschadigen of is hergebruik van de klem niet wenselijk. Twijfelt u over de staat van een klem of is de veer vervormd, vervang hem dan. Een lasklem kost weinig, een slechte verbinding kost tijd en kan onveilig zijn.
De juiste lasklem past ook in de rest van de installatie
Een goede las staat niet op zichzelf. De groep, beveiliging, draadsectie, doos, schakelmateriaal en belasting moeten samen kloppen. Gebruik bijvoorbeeld geen 1,5 mm² draad als een circuit of apparaat 2,5 mm² vereist. De lasklem moet bij de draad passen, maar de draad moet vooral passen bij de installatie en de belasting.
Voor standaard VD-draad is een kwaliteits push-in lasklem voor massieve aders meestal de logische, compacte keuze. Moet u ook soepel snoer aansluiten of verwacht u de verbinding later te wijzigen, neem dan een geschikte lasklem met hendel. Bij Bouwmarkt.online vindt u lasklemmen en installatiemateriaal voor zowel het snelle reparatiewerk als een complete uitbreiding van uw elektra-installatie.
Twijfelt u over de draadsoort, de groepindeling of de ruimte in de doos, werk dan niet op goed geluk verder. Controleer de opdruk op draad en klem, maak de installatie spanningsloos en kies liever één maat of type zorgvuldiger dan achteraf een las opnieuw te moeten maken.