Een radiator die bovenaan koud blijft, borrelt of minder warmte afgeeft, bevat vaak lucht. Radiator ontluchten zonder lekkage is dan meestal een kleine klus, mits u de verwarming eerst goed voorbereidt en het ventiel rustig bedient. Met een passende ontluchtingssleutel, een doek en een opvangbakje voorkomt u water op de vloer én onnodig drukverlies in de cv-installatie.
Waarom een radiator ontluchten soms water geeft
In een gesloten cv-systeem hoort water onder druk te circuleren. Lucht verzamelt zich vooral in de bovenkant van een radiator. Door het ontluchtingsventiel kort te openen, laat u die lucht ontsnappen. Zodra er een gelijkmatig straaltje water uitkomt, is de lucht op die plek weg.
Dat beetje water is normaal. Lekkage is iets anders: water dat na het sluiten blijft druppelen, langs het ventiel loopt of uit een koppeling komt. De meeste problemen ontstaan doordat het ventiel te ver wordt geopend, de ontluchtingssleutel niet goed past of het ventiel na afloop te hard wordt aangedraaid. Rustig werken is hier belangrijker dan kracht zetten.
Ontlucht alleen wanneer de radiatoren zijn afgekoeld. Bij een warme installatie kan heet water uit het ventiel komen. Bovendien staat de druk in een warm systeem hoger, waardoor water sneller naar buiten kan spuiten.
Dit heeft u nodig voor ontluchten zonder lekkage
Gebruik bij voorkeur een metalen of stevige kunststof ontluchtingssleutel die goed op het vierkante pinnetje past. Sommige moderne radiatoren hebben een ventiel voor een platte schroevendraaier. Controleer dit vooraf en gebruik geen tang: daarmee beschadigt u de vierkante kop snel.
Leg een absorberende doek direct onder het ventiel en houd een klein bakje, glas of lage opvangbeker eronder. Een oude handdoek op de vloer is verstandig bij vloerbedekking, hout of een afgewerkte vensterbank. Controleer ook de waterdruk op de manometer van de cv-ketel voordat u begint. Bij veel woningen ligt een koude installatie rond 1,5 bar goed, maar volg altijd de waarde die de fabrikant van uw ketel voorschrijft.
Radiator ontluchten zonder lekkage: de juiste werkwijze
Zet de cv-ketel en circulatie uit
Schakel de thermostaat laag of uit, zodat de ketel niet tijdens het ontluchten aanslaat. Laat de installatie vervolgens minimaal tien tot twintig minuten afkoelen. Heeft uw ketel een aparte stand voor pomp of verwarming, raadpleeg dan de handleiding. Het doel is simpel: geen heet water en zo min mogelijk stroming in de leidingen.
Draai de radiatorkranen volledig open. Bij een thermostatische radiatorkraan kiest u de hoogste stand. Zo kan lucht makkelijker naar het ontluchtingspunt in de radiator verplaatsen. Draai niet aan de koppelingen onder de radiator. Die hebben niets met ontluchten te maken en kunnen juist een echte lekkage veroorzaken.
Kies een vaste volgorde
Werk systematisch, zeker in een woning met meerdere verdiepingen. Begin op de begane grond en loop per verdieping alle radiatoren langs. In de praktijk verdienen de hoogste radiatoren extra aandacht, omdat lucht omhoog gaat en zich daar vaak ophoopt.
De exacte volgorde kan per installatie verschillen. Bij een grote woning, vloerverwarming of meerdere verwarmingsgroepen kan de installateur een andere volgorde adviseren. Belangrijker dan de perfecte route is dat u geen radiator overslaat en na afloop de druk opnieuw controleert.
Open het ventiel slechts een klein stukje
Het ontluchtingsventiel zit meestal aan de bovenkant, aan de zijkant van de radiator. Plaats de doek en het opvangbakje voordat u de sleutel erop zet. Draai de sleutel vervolgens langzaam linksom, vaak is een kwartslag al voldoende.
U hoort eerst een sissend geluid. Dat is de lucht die ontsnapt. Houd het ventiel open tot er een rustig, gelijkmatig beetje water zonder gesputter uitkomt. Draai het ventiel daarna direct rechtsom dicht. Handvast is genoeg. Als u te hard aandraait, kunt u de afdichting of het ventiel beschadigen.
Gebruik geen grote draai. Bij de meeste ventielen is een halve slag ruim voldoende. Komt er meteen water zonder gesis uit, dan zat er waarschijnlijk nauwelijks lucht in deze radiator. Sluit het ventiel direct en ga verder.
Controleer direct of het ventiel droog blijft
Veeg het ventiel droog met de doek en kijk een minuut of er opnieuw een druppel ontstaat. Een nat randje van het ontluchten is normaal, maar een blijvende druppel niet. Probeer het ventiel dan eerst heel voorzichtig iets verder handvast te sluiten.
Blijft het lekken, draai dan niet steeds harder door. De oorzaak kan een versleten ventiel, beschadigde afdichting of vervuiling in de ventielzitting zijn. Plaats een doek onder het punt, zet de verwarming uit en laat het ventiel beoordelen of vervangen. Bij een oud ventiel is vervangen vaak betrouwbaarder dan blijven bijdraaien.
Controleer de cv-druk na het ontluchten
Tijdens het ontluchten verlaat niet alleen lucht, maar ook een kleine hoeveelheid water het systeem. Daardoor kan de druk dalen. Controleer na alle radiatoren de manometer wanneer de installatie nog koud is. Is de druk te laag volgens de ketelhandleiding, vul dan bij via de vulset of vulslang die bij uw installatie hoort.
Vul niet op gevoel tot een zo hoog mogelijke druk. Te veel druk is ook ongunstig en kan ervoor zorgen dat de overstort water afblaast. Na het bijvullen kunt u de ketel weer inschakelen en de verwarming laten draaien. Controleer na een uur of de radiatoren gelijkmatig warm worden en of de druk stabiel blijft.
Soms komt na het opwarmen nog een klein beetje lucht vrij. Ontlucht dan alleen de radiator die nog borrelt of bovenaan koud blijft. Moet u steeds opnieuw ontluchten, dan is er mogelijk meer aan de hand dan normale luchtvorming.
Veelgemaakte fouten die lekkage veroorzaken
Een goede voorbereiding voorkomt de meeste problemen. Let vooral op deze fouten:
- Het ventiel openen terwijl de radiator heet is. Dit vergroot de kans op heet spatwater en drukverlies.
- Een tang of slecht passende sleutel gebruiken. Daarmee rondt u de ventielkop af of beschadigt u het ventiel.
- Het ventiel meerdere slagen opendraaien. Lucht ontsnapt al bij een kleine opening.
- Het ventiel met veel kracht dichtdraaien. Vast is vast; extra kracht levert geen betere afdichting op.
- De cv-druk na afloop niet controleren. Een installatie met te lage druk verwarmt minder goed en kan storing geven.
Wanneer u beter een installateur inschakelt
Een enkele koude radiator of lichte borrelende leiding kunt u doorgaans zelf oplossen. Schakel een vakman in als het ontluchtingsventiel blijft lekken, de druk telkens opnieuw wegzakt of er regelmatig lucht in dezelfde radiator komt. Ook bij zichtbaar water onder de ketel, bij een defect expansievat of bij een installatie met blokverwarming is zelf bijvullen niet altijd de juiste stap.
Woont u in een appartement met stadsverwarming of een gezamenlijke verwarmingsinstallatie, controleer dan eerst wat u zelf mag doen. U kunt vaak wel de radiator ontluchten, maar de druk van het systeem is niet altijd door bewoners te regelen. Forceer in dat geval geen afsluiters of vulpunten.
Neem na het ontluchten nog één minuut om ieder ventiel droog te controleren. Dat kleine controlemoment voorkomt dat een paar druppels ongemerkt uitgroeien tot waterschade of een cv-storing.